جهاد دانشگاهی-پژوهشکده توسعه صنایع شیمیایی ایران نشریه شیمی و مهندسی شیمی ایران 1022-7768 43 1 2024 05 21 Fabrication of a New Magnetic Zeolite-Y Nanocatalyst Functionalized with N-methylimidazolium chloride Ionic Liquid and Its Application in the Three-Component and Green Synthesis of 2-amino-4H-benzo- and Naphtho- pyrans ساخت نانوکاتالیست جدید مغناطیسی زئولیت-Y عامل دار شده با مایع‌یونی N-متیل ایمیدازولیوم‌کلرید (1-MeIm IL@ZY-Fe3O4) و کاربرد آن در سنتز سبز و سه-جزیی ۲-آمینو-H۴-بنزو- و نفتو- پیران‌ها 129 143 706834 FA مهدی کلهر گروه شیمی ، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران پوریا نوزارع گروه شیمی ، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران سعید عظیمی گروه شیمی ، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران اسماعیل وصالی گروه شیمی ، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران عزت اله نجفی گروه شیمی ، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2023 05 22 <em>In this research, at first, nanoporous zeolite-NaY was functionalized through reaction with 3-chloropropyltriethoxysilane (organic linker) and then with N-methylimidazole group. Then magnetic nanoparticles (Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>) were formed and stabilized under ultrasonic energy conditions on the surface and internal pores of zeolite-Y (1-MeIm IL@ZY-Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>). The structure of zeolite-ionic liquid prepared as a magnetic nanohybrid using the techniques of FTIR, FESEM, EDS, TGA, BET, XRD and VSM instrumental analyses were identified and confirmed. At the next step, its catalytic performance in the synthesis of a number of 4-aryl-2-amino benzopyran (chromene) or 4-aryl-2-amino naphthopyran (benzochromene) derivatives was investigated through the three-component condensation reaction of aromatic aldehydes, malononitrile and dimedone or β-naphthol, at ambient temperature and aqueous medium. The advantages of this method include the use of cheap, safe and reusable nanocatalyst, easy separation of the heterogeneous catalyst from the reaction medium with the using of a magnet, short reaction time, high yield, easy and fast separation of the product, and the use of non-toxic water solvent, that has made this method in simplicity, be in the scope of "green chemistry". </em> <em>در این پژوهش، ابتدا زئولیت-NaY نانومتخلخل از طریق واکنش با 3-کلروپروپیل تری­اتوکسی سیلان (پیونددهنده آلی)  و در ادامه با گروه N- متیل ایمیدازول عامل‌دار شد. سپس نانوذرات مغناطیسی (Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>) به کمک انرژی فراصوت در داخل منافذ زئولیت تشکیل و تثبیت گردید (ZY- Fe<sub>3</sub>O<sub>4</sub>@1-MeIm IL). ساختار مایع یونی-زئولیت تهیه شده به عنوان یک نانوهیبرید مغناطیسی با استفاده از تکنیک­ های ﻃﻴﻒﺳﻨﺠﻲ FT-IR، FE-SEM، EDX، TGA، VSM،TEM  و XRD مورد شناسایی و تایید قرار گرفت. در ادامه، عملکرد کاتالیستی آن در سنتز تعدادی از مشتقات 4-آریل-2-آمینو – بنزوپیران (کرومن) یا – نفتوپیران (بنزوکرومن) از طریق واکنش تراکمی سه جزئی آلدئیدهای آروماتیک، مالنونیتریل و دیمدون یا بتانفتول، مورد بررسی قرار گرفت. مزایای این روش شامل استفاده از نانوکاتالیست مغناطیسی ارزان­ قیمت، ایمن و  قابل استفاده مجدد، جداسازی آسان کاتالیست ناهمگن از محیط واکنش به کمک یک آهن­ربا، زمان کوتاه انجام واکنش، بازده بالا، جداسازی آسان و سریع محصول و استفاده از حلال غیرسمی آب است که موجب شده این روش در عین سادگی، در حوزه «شیمی سبز» قرار گیرد. </em> مایع یونی N-متیل ایمیدازولیوم زئولیت-Y مغناطیسی نانوکاتالیست سنتز سبز و سه-جزئی H۴-کرومن و H۴-بنزوکرومن https://www.nsmsi.ir/article_706834_2f27ebe41e73eb7a18c61316ec4b34db.pdf