نشریه شیمی و مهندسی شیمی ایران

نشریه شیمی و مهندسی شیمی ایران

پیش امکان سنجی اقتصادی احداث کارخانه تولید اسید نیتریک 60 درصد در راستای توسعه صنایع پایین دست اوره

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
میثم شاهوردی 1
عبداله علیزاده کارسالاری 2
1 شرکت بهسود سیستم پارس روژند، تهران، ایران
2 گروه شیمی، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، سوادکوه، ایران
چکیده
پژوهش حاضر به پیش‌امکان‌سنجی اقتصادی احداث کارخانه تولید اسید نیتریک ۶۰ درصد با ظرفیت سالانه 120،000 تن در راستای توسعه صنایع پایین‌دست اوره می‌پردازد. داده‌های مورد نیاز از منابع معتبر بین‌المللی نظیر IHS Markit و S&P Global استخراج و با استفاده از نرم‌افزار کامفار III و با در نظر گرفتن نرخ تنزیل 28 درصد و نرخ سرمایه‌گذاری مجدد ۹ درصد مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های مالی پروژه نشان می‌دهد که ارزش فعلی خالص در نرخ تنزیل مذکور، معادل ۴۶- میلیون دلار و نرخ بازده داخلی معادل 66/1 درصد است که حاکی از عدم توجیه‌پذیری اقتصادی طرح در شرایط فعلی است. تحلیل حساسیت نیز مؤید آن است که شاخص‌های اقتصادی پروژه بیشترین وابستگی را به پارامترهای درآمد فروش و هزینه‌های عملیاتی دارد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که پروژه از منظر سرمایه‌گذاری خصوصی و با معیارهای مالی متعارف توجیه‌پذیر نیست؛ با این حال، از منظر سیاست‌گذاری صنعتی و منافع اجتماعی–اقتصادی، می‌تواند دارای توجیه باشد. این شکاف میان منطق بازار و منطق سیاست، ضرورت مداخله دولت از طریق مشوق‌های حمایتی را برجسته می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
اسید نیتریک
پیش امکان سنجی اقتصادی
خالص ارزش فعلی
زنجیره ارزش اوره
موضوعات
[1] UNIDO, COMFAR III Expert: Computer Model for Feasibility Analysis and Reporting. Vienna: United Nations Industrial Development Organization (1995/2024).
[2] معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، راهنمای تهیه گزارش توجیهی طرح جلد اول: مروری بر روش‌های تدوین گزارش توجیه طرح‌های عمرانی (تجربه جهانی)، نشریه شماره 3121 ( 1392).
[3] معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، راهنمای تهیه گزارش توجیهی طرح جلد دوم: توجیه فنی، مالی، اقتصادی و اجتماعی، نشریه شماره 3122 ( 1392).
[4] International Fertilizer Association (IFA), Mineral Fertilizer Production and the Environment (Technical Report) (2023).
[5] Gopakumar J., Myrstad R., Bo Rresen Anda R., Øien H., Enger B.R.C., Waller D., Ro Nning M., Ostwald Process Intensification by Catalytic Oxidation of Nitric Oxide, ACS Omega. 10(2): 2197-2211 (2025)
[6] U.S. Environmental Protection Agency, Nitric Acid Production (Emission Factors and Process Description). AP-42, Chapter 8.8. (2008). Retrieved (2025).
[7] Britannica T., Editors of Encyclopaedia. (n.d.). Nitric acid. Encyclopaedia Britannica. (2025).
[8] PubChem, Nitric acid (HNO3) - Compound Summary. National Center for Biotechnology Information. (2024).
[9] https://B2n.ir/ub6807
[10] Abbasian Hamedani E., Abdalisousan A., Khoshgard A., Nazari M., Energy, Exergy, and Sustainability Analysis of an Industrial Nitric Acid Plant, Energy Sources, Part A: Recovery, Utilization, and Environmental Effects, 45: 10952-10970 (2023).
[11] https://www.mdpi.com/171144
[12] S&P Global Commodity Insights. Nitric Acid Market and Pricing Data. (2024).
[13] مهربانی، فاطمه. بررسی و نقد کتاب ارزیابی اقتصادی طرحها (موضوعات پیشرفته). پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی، 21(4): 313-326 (1400).
[14] Brealey R.A., Myers S.C., Allen F., Principles of Corporate Finance. McGraw-Hill Education. ISBN10: 1266586156 | ISBN13: 9781266586156. (2019).
[15] مزینی، امیرحسین . بررسی و نقد کتاب ارزیابی اقتصادی طرح‌ها. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 22(2): 355-375 (1401).
[16] Götze U., Northcott D., Schuster P., Investment Appraisal: Methods and Models. Springer. (2015).
[17] نامدار زنگنه س.، وطنخواه س.، عادلی کودهی ف.، انتخاب اقتصادی ترین پروژه با استفاده از روش دلفی، روش رتبه بندی دینامیک و برنامه ریزی آرمانی. مدیریت صنعتی، 8(25): 55-61 (1392).
[18] Intratec. Nitric Acid Production Cost Reports | Q3 2024. Intratec Analysis. (2024).
[19] Zhang H., Li J., Wang Y., Economic Feasibility Analysis of Chemical Industry Projects: Integrating Financial and Environmental Perspectives, Journal of Cleaner Production, 258: 120586. (2020).
[20] OECD. Petrochemicals 2030: A Global Perspective. OECD Publishing. (2021).
[21] Anastasopoulou A., Tsagaraki E., Papadopoulos A.I., Techno-Economic Analysis of Nitric Acid Production Units with Renewable Energy Integration Processes, 4(4): 54. MDPI AG. (2016).
[22] محله ا.، عصاره م.، امکان‌سنجی فنی و برنامه‌ریزی بهینه فرایند بازگردانی گاز در یک مخزن گاز میعانی، نشریه شیمی و مهندسی شیمی ایران، 41(4): 313-325 (1401).
[23] Møller S.V., Priestley R., the Role of the Discount Rate in Investment and Employment Decisions. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 58(2): 914-938 (2023).
[24] Vonlanthen J., on the Determinants of Discount Rates in Discounted Cash Flow Valuations: A Counterfactual Analysis. Real Estate, 1(2): 174-197 (2024).
[25] عسکرزاده، محمدامین، عتیقی، مریم، بهبودی، جابر، و خورگویی، حسین. شبیه سازی واحد اسید نیتریک پتروشیمی شیراز و مقایسه نتایج. همایش علمی مهندسی فرآیند، پالایش و پتروشیمی. (1394).
[26] European Environment Agency, Air Quality in Europe — 2021 Report. EEA Report No 15/2021. (2021).
[27] Eurofer. Best Available Techniques (BAT) Reference Document for the Production of Large Volume Inorganic Chemicals — Ammonia, Acids and Fertilisers. Publications Office of the European Union. (2022).
[28] طالبی احمد ف.، قربانی، ح.، مدل­سازی الگوی پراکنش آلاینده­های NOx و SO2 با استفاده از مدل AERMOD، مطالعه موردی نیروگاه شهید سلیمی نکا، مطالعات علوم محیط زیست، 8(2): 6647-6661 (1402).
[29] https://connect.ihsmarkit.com 
[30] Damodaran A., Country Risk Premiums and Risk-Free Rates. NYU Stern School of Business. (2024).
[31] McKinsey & Company, Valuation: Measuring and Managing the Value of Companies. (2020).
[32] Appl M., Nitric Acid. In Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH. (2012).